Na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego trwa Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Młodzież w świecie przemian. Perspektywa interdyscyplinarna”.
Konferencję otworzyła prof. dr hab. Beata Wojciechowska, rektor UJK, która w swoim wystąpieniu odwołała się do ponadczasowej perspektywy postrzegania dorastających. Przywołując czasy Sokratesa, przypomniała, że dorośli od stuleci krytycznie oceniali postawy kolejnych pokoleń. Profesor Beata Wojciechowska odrzuciła taką narrację. – Młodzi ludzie nie adaptują się jedynie do tego świata – oni tworzą go na nowo. Naszym zadaniem jest być dla nich mądrymi przewodnikami, patrzącymi na ich rzeczywistość bez sztywnych podziałów i schematów – podkreśliła rektor UJK.
Lęk przed dorosłością
Wprowadzeniem do merytorycznej dyskusji było wystąpienie dr hab. Marioli Wojciechowskiej, prof. UJK, Prorektor ds. Kształcenia UJK poświęcone stylom życia młodzieży i ich kondycji zdrowotnej. Przedstawiła kluczowe wnioski z badania przeprowadzonego wśród ponad trzech tysięcy uczniów szkół ponadpodstawowych.
Najważniejsze wnioski z tego badania to: młodzi balansują między potrzebą wspólnoty a dążeniem do zachowania własnej autentyczności („bycia sobą”), mimo zmian obyczajowych wartości rodzinne wciąż zajmują kluczowe miejsce w hierarchii młodego pokolenia, wyraźny jest rozdźwięk pomiędzy deklarowanymi wartościami a lansowanymi w mediach wzorcami sukcesu, przemianom ulega tradycyjna rola przewodników i mistrzów, co rodzi trudności ze wskazywaniem wzorów osobowych, u młodzieży występuje lęk przed dorosłością. Równolegle zachodzą zjawiska unifikacji i silnego różnicowania postaw.
Autorytety młodzieży
Wśród autorytetów uczniowie wskazali osoby medialne – celebrytów, modele i modelki oraz przedstawicieli świata muzyki. W tej grupie znaleźli się m.in. Popek Monster (Paweł Mikołajuw), Robert Makłowicz, David Attenborough, Kim Kardashian, Kris Jenner, Elle Evans oraz Billie Eilish.
Zbliżona liczebnie grupa respondentów jako wzory do naśladowania wskazuje postaci funkcjonujące w przestrzeni cyfrowej – bohaterów gier komputerowych oraz twórców obecnych na platformach społecznościowych (Instagram, YouTube, TikTok).
Relatywnie niewielkie uznanie badani wyrażają wobec aktualnych polityków, bohaterów literackich – takich jak Lady Makbet, Harry Potter czy książę Myszkin – oraz twórców literatury, wśród których wymieniono m.in. Adama Mickiewicza i Michała „Ero” Czajkowskiego. Marginalne znaczenie jako wzory osobowe przypisywane jest również projektantom mody.
W niewielkim stopniu badani deklarują chęć naśladowania swoich rówieśników. Zaskakująco niski poziom uznania dotyczy także nauczycieli – organizatorów procesu kształcenia.
Na uwagę zasługuje również fakt, że część uczniów nie przejawia skłonności do poszukiwania wzorów osobowych w innych ludziach. Osoby te nie odwołują się do zewnętrznych autorytetów, koncentrując się przede wszystkim na sobie i własnych przekonaniach jako źródle odniesienia.
Dane wskazują ponadto na znaczący odsetek respondentów, którzy nie udzielili odpowiedzi na pytanie dotyczące wzorów osobowych, co może świadczyć zarówno o trudnościach w identyfikacji autorytetów, jak i o ambiwalencji wobec samej idei naśladowania innych.
Wybitni naukowcy
Konferencja zgromadziła wybitne autorytety świata nauki i życia publicznego z kraju i z zagranicy. W gronie prelegentów sesji plenarnych i gości konferencji znaleźli się między innymi: prof. dr hab. Agnieszka Cybal-Michalska (Przewodnicząca Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), prof. dr hab. Stefan M. Kwiatkowski, (Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie), prof. dr hab. Magdalena Piorunek (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), prof. dr hab. Grzegorz Szumski oraz prof. dr hab. Joanna Madalińska-Michalak (Uniwersytet Warszawski), Bartłomiej Chmielowiec (Rzecznik Praw Pacjenta).
Uczestniczą w nim także goście z ośrodków zagranicznych, w tym prof. Zbigniew Formella (Università Pontificia Salesiana w Rzymie) oraz naukowcy z Ukrainy reprezentujący Narodowy Uniwersytet „Politechnika Lwowska” (dr Wiktor Sawka, dr Mychajło Obichod) i Winnicki Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny (prof. Volodymyr Shakhov, dr Vasyl Haluziak), a także w komitecie naukowym m.in. prof. Elkhonon Goldberg (Luria Neuroscience Institute w Nowym Jorku) i prof. Bruce Duncan MacQueen (The University of Tulsa).
Obrady toczą się w kilkunastu sekcjach równoległych. Dyskusje dotyczą między innymi: wpływu technologii i sztucznej inteligencji na procesy poznawcze i tożsamość młodzieży, wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym, stresem i odpornością psychiczną, a także inkluzji w szkole oraz sytuacji młodych ludzi w obliczu przemian geopolitycznych i wojny w Ukrainie. Uzupełnieniem wystąpień są praktyczne warsztaty profilaktyczne oraz sesja posterowa młodych badaczy.
Wydarzenie jest dofinansowane ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”. Objęły go patronatem liczne instytucje państwowe, samorządowe i naukowe, na czele z Komitetem Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, Wojewodą Świętokrzyskim Józefem Brykiem, Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Renatą Janik, Prezydentem Miasta Kielce, Rzecznikiem Praw Pacjenta oraz Rektor UJK.
