Menu
Menu główne
Debata Oksfordzka podczas Dnia Sztucznej Inteligencji.

Dwa dni ze sztuczną inteligencją

Data publikacji: Czas czytania: 4 minuty czytania
X (Twitter) Facebook LinkedIn

Sztuczna inteligencja i jej oddziaływanie na język i nasze życie fascynuje, ale może być także zagrożeniem. Przez dwa dni w murach naszej Uczelni dyskutowano na temat AI.

17 listopada na Wydziale Humanistycznym UJK odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Język a duże modele językowe. Oddziaływanie, badanie, przekład, dydaktyka”. Prof. dr hab. Beata Wojciechowska, rektor UJK podczas otwarcia konferencji zwróciła uwagę na etyczny aspekt wykorzystania modeli językowych i sztucznej inteligencji w humanistyce, gdzie w centrum zainteresowania jest człowiek, którego nie mogą zastąpić algorytmy.

Podczas dyskusji badaczy z całego kraju znalazły się kluczowe wyzwania, jakie przed humanistyką stawia rozwój generatywnej AI:

🔹 Oddziaływanie modeli LLM na polszczyznę – zmiany w normie językowej, stylu komunikacji oraz zagrożenia związane z automatyzacją i standaryzacją wypowiedzi.

🔹 Nowe narzędzia w badaniach językoznawczych i korpusowych – wykorzystanie dużych modeli językowych do analizy tekstów, semantyki i przetwarzania języka naturalnego.

🔹 Przekład w erze AI – granice tłumaczenia maszynowego, postedycja tekstów oraz zmieniająca się rola tłumacza literackiego i specjalistycznego.

🔹 Dydaktyka akademicka i szkolna – praktyczne wykorzystanie narzędzi AI w nauczaniu języków, weryfikacja wiarygodności źródeł oraz przeciwdziałanie plagiatom.

Organizatorami wydarzenia byli: Instytut Literaturoznawstwa i Językoznawstwa UJK, konsorcjum CLARIN-PL oraz Kieleckie Towarzystwo Naukowe.

Kontynuacją konferencji był I Dzień Sztucznej Inteligencji na UJK, który odbył się w środę, 18 listopada.  Rozmawiano o tym, jak algorytmy zmieniają naukę, dydaktykę i nasz codzienny język. Wydarzenie odbyło się z inicjatywy Instytutu Literaturoznawstwa i Językoznawstwa UJK we współpracy z konsorcjum CLARIN-PL. W imieniu władz UJK spotkanie otworzyła dr hab. Magdalena Molendowska, prof. UJK, prorektor do spraw rozwoju i finansów UJK, która mówiła o działaniach UJK w temacie sztucznej inteligencji i uregulowaniach prawnych w tym zakresie.

Część ogólną otworzył wykład prof. dr. hab. Piotra Zbróga zatytułowany: „Normatywność algorytmiczna. Czy AI zmienia nasz język na gorszy i czy grozi mu zagłada?”. Prelegent zwrócił uwagę na skalę zjawiska – ponad 90% dorosłych Polaków pisze dziś z wykorzystaniem autokorekty, a w Polsce odnotowuje się już ponad 10 milionów użytkowników ChatGPT, co przekłada się na miliardy aktów pisania dziennie wspieranych lub modyfikowanych przez systemy komputerowe.

W swoim wystąpieniu prof. Zbróg wyjaśnił pojęcie normatywności algorytmicznej, czyli zdolności algorytmów do narzucania nam konkretnych wzorców językowych. Jak podkreślił, teksty generowane przez AI są zazwyczaj poprawne gramatycznie, ale stają się niepokojąco jednolite – operują tą samą składnią i zestawem utartych zwrotów, co prowadzi do ubożenia polszczyzny, niewidocznego dla standardowych testów poprawności.

Profesor przedstawił również cztery konkretne postulaty na przyszłość:

  1. Nazywanie zjawiska – uświadamianie studentom, że klawiatura i modele językowe mają własne preferencje normatywne.
  2. Oznaczanie proweniencji tekstu w korpusach – aby w przyszłości było wiadomo, czy badamy język człowieka, czy maszyny.
  3. Ochronę zasobów sprzed 2022 roku stanowiących punkt odniesienia sprzed masowego nasycenia sieci treściami AI.
  4. Cykliczne pomiary, gdyż sygnatury algorytmiczne zmieniają się szybciej niż tradycyjne opisy językoznawcze.

Podsumowując swój wykład, prof. Zbróg przypomniał, że przez tysiąc lat polszczyznę kształtowali ludzie świadomi swoich wyborów, a dziś dołączył do nich „mechanizm bez wiedzy, bez intencji i bez adresu”, którego nie należy się bać, lecz nauczyć się go badać i mierzyć.

Uczestnicy wydarzenia mieli okazję do wysłuchania wystąpień dr. Marcina Oleksego (Politechnika Wrocławska / CLARIN-PL) oraz dr. Karola Batora (UJK), odbyły się praktyczne warsztaty dla pracowników naukowych i studentów (m.in. ze sztuki promptowania i wykorzystania AI w warsztacie badawczym humanisty).

Całość zwieńczyła emocjonująca debata oksfordzka wokół tezy: „W dobie sztucznej inteligencji tradycyjna praca dyplomowa straciła sens” prowadzona przez dr Katarzynę Ostrowską, zastępczynię dyrektora Szkoły Doktorskiej UJK.

Czasopismo UJK
Okładka Nowego Głosu Akademickiego nr 4
Ostatnio dodane
Kalendarz wydarzeń
listopad 2026
Pn Wt Śr Cz Pt So Nd
1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30
Ułatwienia dostępu (WCAG) — Otwórz panel