W imieniu Muzeum Historii Kielc zapraszamy na wykład dr hab. prof. UJK Marzeny Marczewskiej pt. „A czy widziałeś księdza Staszica, / co z oyca zrobił o-i-ca? – Stanisław Staszic i jego myślenie o polszczyźnie”. Wydarzenie, realizowane w ramach „Świętokrzyskich Wykładów Staszicowskich”, odbędzie się 2 września 2026 r. (środa) o godz. 17:00 w siedzibie muzeum przy ul. Św. Leonarda 4. Wstęp wolny.
Czy Stanisław Staszic był reformatorem nie tylko państwa i gospodarki, lecz także… języka? Jak myślał o polszczyźnie, ortografii i tworzeniu nowych słów? I dlaczego jego pomysł na zmianę pisowni słowa „ojciec” stał się przedmiotem żartów?
Na te i inne pytania odpowie dr hab. prof. UJK Marzena Marczewska podczas kolejnego spotkania w ramach „Świętokrzyskich Wykładów Staszicowskich”.
Tytuł wykładu nawiązuje do słynnego wierszyka będącego reakcją na ortograficzne eksperymenty Staszica. Uczony proponował m.in. uporządkowanie zasad zapisu i ograniczenie dwojakiego sposobu zapisywania niektórych głosek. Jego zainteresowanie polszczyzną nie ograniczało się jednak do kwestii ortograficznych. Jego stosunek do języka był znacznie bardziej złożony, niż sugerowałaby anegdota o „o-i-cu”.
Staszic cenił język polski jako ważny element narodowej tożsamości, a zarazem dostrzegał potrzebę jego rozwoju i dostosowania do nowych wyzwań. W swoich pracach tłumaczeniowych i naukowych tworzył i upowszechniał specjalistyczną terminologię, sięgając zarówno do dawnych zasobów polszczyzny, jak i do innych języków słowiańskich. Jego refleksja nad językiem była częścią szerszego projektu modernizacji życia społecznego, nauki i kultury.
