Uniwersyteckie Centrum Wsparcia Psychologicznego i Psychoedukacji · UJK

Jak reagować i wspierać?

Praktyczny poradnik postępowania w sytuacji kryzysu zdrowia psychicznego

Wersja skrócona
Bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia? Dzwoń od razu. Nie czekaj na kontakt z jednostką uczelnianą – zawiadom ją po wezwaniu służb.

Materiał dla pracowników i studentów Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Pomaga rozpoznać niepokojącą sytuację, porozmawiać z osobą i wskazać właściwą drogę pomocy. Nie zastępuje diagnozy ani specjalistycznej interwencji.

Krok 1Zauważ

Zwróć uwagę na zmiany zachowania lub funkcjonowania osoby. Niepokojące sygnały mogą obejmować:

  • wycofanie z kontaktów, utrzymujący się smutek lub wyraźną zmianę zachowania;
  • silne pobudzenie, trudności z koncentracją lub dezorganizację zachowania;
  • narastające trudności w uczestniczeniu w zajęciach i realizacji obowiązków;
  • wypowiedzi świadczące o bezradności, utracie nadziei lub braku sensu.

Pojedynczy sygnał nie przesądza o kryzysie. Istotna jest zmiana, jej nasilenie i kontekst.

Krok 2Porozmawiaj i wysłuchaj

Jeśli coś Cię niepokoi, zaproponuj spokojną rozmowę. Nie musisz znać przyczyny trudności ani szukać natychmiastowego rozwiązania.

  • Jeżeli to możliwe, wybierz miejsce zapewniające spokój i dyskrecję.
  • Odwołaj się do konkretnych obserwacji.
Możesz zacząć tak

„Zauważyłem/Zauważyłam, że ostatnio rzadziej uczestniczysz w zajęciach. Czy wszystko w porządku? Widzę, że coś się ostatnio zmieniło.”

  • Słuchaj uważnie, bez oceniania, bagatelizowania i naciskania na zwierzenia.
  • Uznaj emocje i trudności osoby, nawet jeśli inaczej oceniasz sytuację.
  • Zapytaj, jakiej pomocy potrzebuje i czy zgadza się na wskazanie dostępnego wsparcia.

Nie obiecuj bezwzględnej poufności. Jeżeli istnieje zagrożenie życia lub zdrowia, konieczne może być wezwanie pomocy.

Krok 3Oceń bezpieczeństwo

Ustal przede wszystkim, czy występuje bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub bezpieczeństwa.

Sygnałem alarmowym może być sytuacja, w której osoba:
  • mówi o zamiarze odebrania sobie życia, podjęła próbę samobójczą lub poważnie się samouszkodziła;
  • grozi skrzywdzeniem innych, podejmuje agresywne działania lub używa niebezpiecznego przedmiotu;
  • traci przytomność, ma drgawki, poważne trudności z oddychaniem lub silny ból w klatce piersiowej;
  • może być po przedawkowaniu leków lub innych substancji;
  • jest w takim stanie pobudzenia lub dezorganizacji, że nie można zapewnić jej bezpieczeństwa.
Tak

Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie

Niezwłocznie zadzwoń pod numer 112 lub 999. Podaj miejsce zdarzenia i opisz, co się dzieje. Postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.

Nie pozostawiaj osoby samej, o ile możesz przy niej bezpiecznie pozostać. Zadbaj również o bezpieczeństwo innych osób i własne.

Nie

Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia

Przejdź do kroku 4. Jeśli osoba mówi o myślach samobójczych, można zapytać o nie wprost, spokojnie i bez oceniania.

Nie traktuj takiej wypowiedzi jako sytuacji rutynowej: w razie niepewności co do bezpieczeństwa pilnie skonsultuj dalsze postępowanie z odpowiednią służbą lub specjalistą; przy podejrzeniu zagrożenia bezpośredniego zadzwoń pod numer alarmowy.

Krok 4Zareaguj i wskaż wsparcie

Gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia, pomóż osobie uzyskać odpowiednie wsparcie. Możesz:

Jeżeli osoba odmawia skorzystania z pomocy, a nie ma podstaw do interwencji alarmowej, nie wywieraj presji. Przekaż informację o dostępnych formach wsparcia i pozostaw możliwość ponownego kontaktu. Jeśli niepokój o jej bezpieczeństwo się utrzymuje, skonsultuj dalsze kroki z właściwą osobą lub jednostką.

Po zdarzeniu

Jeżeli sytuacja wymagała interwencji, sporządź krótką, rzeczową notatkę. Zapisz:

Bez rozpoznań i domysłów. Opisuj tylko to, co widziałeś, słyszałeś i zrobiłeś.
Tylko dla upoważnionej osoby. Przekaż notatkę zgodnie z zasadami obowiązującymi na uczelni.

Najważniejsze numery

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia nie czekaj na kontakt z jednostką uczelnianą. Zawiadom jednostkę po wezwaniu służb.